De GEU wil samen met andere betrokken organisaties de onderwijsketen veilig en betrouwbaar maken en houden. De onderlinge afspraken die alle betrokkenen met elkaar hebben gemaakt in convenanten, werken alle vanuit één vast principe: persoonsgebonden data van leerlingen en leraren worden alleen gedeeld met de school of in opdracht van de school. Data die een aanbieder kan helpen om het leermiddel te verbeteren is altijd geanonimiseerd en wordt ook alleen gebruikt om het leermiddel beter te laten aansluiten bij het leerproces. Dit principe wordt door alle GEU-leden onderschreven en is ook één van de voorwaarden voor het lidmaatschap.

Scholen zijn zich niet altijd bewust dat er aanbieders kunnen zijn die dit principe niet of minder strikt volgen en die deze convenanten niet ondertekend hebben.

Privacyconvenant beschermt leerlingen en leraren

Het ‘Convenant Digitale Onderwijsmiddelen en Privacy 3.0’ bevat kaders en afspraken tussen aanbieders van digitale onderwijsleermiddelen en scholen. Aanbieders van leermiddelen en scholen sluiten in lijn met dit convenant zogeheten verwerkersovereenkomsten af, waarin staat dat de school bepaalt hoe persoonsgegevens worden verwerkt.

Deze afspraken vallen binnen de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en regelen bijvoorbeeld:

  • dat de school zeggenschap heeft en houdt over deze gegevens
  • waarvoor deze gegevens worden verwerkt
  • dat aanbieders altijd zorg zullen dragen voor een goede beveiliging van deze gegevens
  • hoe lang deze gegevens bewaard mogen worden
  • dat deze gegevens niet worden verstrekt aan derden, tenzij dit volgt uit een wettelijke verplichting of gebeurt in duidelijke opdracht van de school

Alle GEU-leden werken volgens deze afspraken. De GEU stelt als voorwaarde voor lidmaatschap namelijk ondertekening van het Privacyconvenant en ook het onderschrijven van het GEU privacyreglement voor het gebruik van persoonsgegevens van leerlingen binnen leermiddelen PO/VO/MBO.

Het gebruik van gegevens van leerlingen in digitale leermiddelen vloeit voort uit de wens van scholen om leerstof af te stemmen op specifieke leerbehoeften van elke leerling en om de leraar inzicht te geven in wat een leerling met de lesstof gedaan heeft om begeleiding op maat te kunnen geven.

De GEU en haar leden hebben samen met scholen het ECK iD ontwikkeld (in het Edu-K project). Dit is een pseudoniem voor leerlingen om bij de uitwisseling van persoonsgegevens in de leermiddelenketen de privacy verder te bevorderen.

Op de site privacyconvenant.nl is meer informatie te vinden over de achtergronden van het convenant, de deelnemers en de tekst van het convenant en verwerkersovereenkomsten. Deze site bevat ook antwoorden op veelgestelde vragen.

De Privacy Bijsluiter en de Beveiligingsbijlage zijn onderdeel van de Verwerkersovereenkomst die de school met de aanbieder van het leermiddel sluit. Daarin staat welke gegevens worden verwerkt, voor welke doeleinden deze gegevens worden verwerkt en hoe de aanbieder de beveiliging van zijn leermiddel heeft geregeld.

Dataconvenant helpt uitwisseling van data

Scholen verwachten terecht dat de digitale leeromgeving van een aanbieder naadloos past op de andere systemen die de school gebruikt, en dat data onderling uitgewisseld kan worden. Leden van de GEU beantwoorden hier aan, elk volgens hun eigen productvisie. Zij stemmen hun digitale leermiddel of leeromgeving af op zowel specifiek Nederlandse als globale onderwijsplatforms.

In Edu-K werken het ministerie van OCW, de onderwijsraden en de brancheorganisaties van Nederlandse educatieve marktpartijen samen aan een dataconvenant. In dit dataconvenant wordt vastgelegd welke data met welk doel tussen betrokken partijen worden uitgewisseld. De GEU vindt  het daarbij van groot belang dat de omgang met data conform AVG en het Privacyconvenant gebeurt.

Binnen een dataconvenant lijkt het fundamentele uitgangspunt te worden om bij uitwisseling van data steeds de (specifieke) behoefte van de school als vertrekpunt te nemen. Doelbinding, dataminimalisatie en transparantie zijn daarbij leidende principes. Daarmee wordt geborgd dat (geaggregeerde) data niet gebruikt voor andere doeleinden gebruikt wordt dan de door de school gewenste uitwisseling van gegevens.

In ditzelfde Edu-K project hebben de GEU en haar leden samen met scholen het ECK iD ontwikkeld. Dit is een pseudoniem voor leerlingen om bij de uitwisseling van persoonsgegevens in de leermiddelenketen de privacy verder te bevorderen.

Gelijk speelveld

De meeste Nederlandse aanbieders van leermiddelen en toetsen beloven via de convenanten een zorgvuldige en transparante omgang met de data van leerlingen en leraren. Zij investeren permanent om zich aan deze belofte te kunnen houden. Deze gelijke inzet is belangrijk voor innovatie van leermiddelen én het voorkomen van uitholling van de privacy van leerlingen en leraren.

Een aantal wereldwijde platformleveranciers heeft echter tot op heden het Privacyconvenant niet ondertekend. Deze platformleveranciers benutten in algemene toepassingen veelal data van gebruikers als grondstof voor gerichte commerciële boodschappen en het ontwikkelen van niet openbaar gemaakte algoritmen om mensen aan hun platforms te binden.

Het is onduidelijk in hoeverre deze wereldwijde platformleveranciers dat ook zo doen in het Nederlandse onderwijs. Volgens de GEU schieten deze bedrijven tekort in transparantie naar Nederlandse scholen en leerlingen.